Waarom dit verhaal?

Wat Lex Boon doet, is merkwaardig. Hij vertelt een verhaal waarvan de afloop eigenlijk al bekend is. Maar toch doet hij dat op een bijzondere manier: hij wekt nieuwsgierigheid op. Vooral omdat hij het verhaal heel accuraat en met een ongelofelijke precisie weet te vertellen: geen enkel detail is hem ontgaan. Alleen al voor de research van dit verhaal verdient hij een prijs. Boon schrijft weliswaar zakelijk, maar geen moment wordt het saai. Integendeel, net door die wat zakelijke benadering krijgt het verhaal bijna thrillerallures. Ook de volwassen invulling aan het begrip ‘longread’ wekt bewondering op: de filmpjes en foto’s zijn professioneel gemaakt en geven ook echt een grote meerwaarde aan het verhaal. De film van de kunstroof ontrolt zich voor je ogen.


De kunst van het stelen

Door Lex Boon
I

n de nacht van 15 op 16 oktober 2012 worden er zeven kostbare kunstwerken uit de Kunsthal in Rotterdam gestolen. De roof wordt wereldnieuws. Het verhaal achter de roof had volgens auteur Lex Boon wel wat weg van een spannend jongensboek. Samen met developers en designers Koen Smeets en Milo Vermeulen maakte hij een multimedia longread voor NRC.

Olga staat er alleen voor. Haar zoon zit in de gevangenis en wordt verdacht van wat op televisie de ‘kunstdiefstal van de eeuw’ wordt genoemd. Die verdenking is terecht, zo weet ze. Samen met vrienden heeft haar zoon Radu zeven kostbare werken uit een museum in Rotterdam gestolen, in de auto geladen en de volgende ochtend naar Roemenië gebracht.

Olga
Daar, in Carcaliu, een verlaten dorp in het arme zuidoosten van het land, staat Olga voor de verwarmingskachel van de badkamer. Ze heeft het vuur opgestookt. Daarna is ze de vrieskou ingestapt, naar de kleine begraafplaats tegenover haar huis gelopen en heeft ze in het holst van de nacht de schilderijen opgegraven en weer mee naar binnen genomen.

Picasso, Gauguin, Matisse, Monet, Meijer de Haan en Freud. Op de televisie wordt gesproken van een buit ter waarde van honderden miljoenen euro’s. Dat bedrag is voor haar niet van belang. De kunstwerken zijn bewijsmateriaal tegen haar zoon. En het bewijsmateriaal vernietigen lijkt de enige manier om hem te helpen.

De doeken vatten snel vlam.


De melding

Jan Moerer wordt wakker van het geluid van zijn mobiel, eerst, en dan van zijn huistelefoon. Het is 04.28 uur. Het hoofd productie van de Kunsthal stapt uit bed, loopt naar de huiskamer, maar is twee keer te laat met opnemen. De gemiste oproepen zijn van Gert-Jan Knoll, de gebouwbeheerder van de Kunsthal. Hij belt hem terug.

Een half uur later loopt Moerer met twee beveiligers door het pand. De Van Gogh is het eerste wat hij ziet als hij de tentoonstellingsruimte binnen loopt. Stilleven met korenbloemen en anjers, één van de topwerken uit de Triton-collectie, hangt nog gewoon op zijn plek. Het is een schilderij van een uitbundig boeket bloemen dat Van Gogh in 1887 maakte. Een blauwe vaas, met blauwe korenbloemen tegen een blauwe achtergrond. Jan Moerer haalt opgelucht adem.

Dan lopen ze de hoek om. Zeven lege plekken.


Een witte vlek markeert de plek waar een van de gestolen schilderijen hing. Foto: Robin Utrecht / ANP

De Kunsthal, aan de rand van het centrum van Rotterdam, heeft geen eigen collectie en is dus eigenlijk geen museum. De tentoonstellingsmakers zijn afhankelijk van de kunstwerken die ze in bruikleen krijgen van musea en particuliere verzamelaars. Jaarlijks komen 160.000 bezoekers voor de tijdelijke tentoonstellingen die sinds 1992 in de drie hallen van samen 3.600 vierkante meter, ongeveer de grootte van een half voetbalveld, worden georganiseerd.

In de Kunsthal zijn ‘s nachts geen bewakers aanwezig: camera’s en alarminstallaties doen het werk. Mobiele surveillanten van het particuliere beveiligingsbedrijf Trigion kunnen altijd binnen twintig minuten ter plaatse zijn. Inbraakmeldingen komen ook bij de politie binnen.

Mehmet Karadurdu en Jordy Rook rijden die nacht door regenachtig Rotterdam en doen hun controlerondes langs de verschillende bedrijven voor wie Trigion de beveiliging verzorgt. Rond 03.20 uur worden ze via de meldkamer van het beveiligingsbedrijf opgeroepen. Automatische inbraakmelding bij de Kunsthal op de Westzeedijk. Op hun PDA verschijnt de snelste route naar het pand. Als ze elf minuten later arriveren is de politie al ter plaatse. De agenten hadden maar vijf minuten nodig om bij de Kunsthal te komen.

De Kunsthal, een labyrintisch bouwwerk vol glazen wanden, betekende de internationale doorbraak van architect Rem Koolhaas. Het is zo gebouwd dat een deel van de werken van buitenaf zichtbaar is, als een soort etalage. De agenten hebben bij aankomst al een ronde om het excentrieke gebouw gelopen. Het valt ze niet op dat er schilderijen weg zijn. Ze zoeken vooral naar sporen die wijzen op een inbraak. Die zijn er niet, zeggen ze tegen de Trigion-beveiligers. De agenten vragen of het nodig is dat ze nog blijven. Nee, als het erop lijkt dat er geen inbraak is gepleegd, dan kunnen jullie weer gaan, zeggen de beveiligers. Zo gaat het bij negen van de tien meldingen die ze opvolgen: er is niets aan de hand.

Het alarm van de deur klinkt, maar de deur zit wel gewoon in het slotKaradurdu en Rook gaan de Kunsthal binnen en zien op het paneel van het beveiligingssysteem dat er vier verschillende alarmen zijn geactiveerd. Als ze een kijkje nemen in de tentoonstellingshal, klinkt non-stop het geluidsalarm van de achterste nooddeur.

De beveiligers doen het licht aan. Ze zien de lege plekken, de lege haakjes en de metalen draden waarmee kunstwerken aan de muur hangen. Karadurdu vermoedt dat daar schilderijen horen te hangen: naast de lege plekken hangen kaartjes met daarop namen en jaartallen. Maar de conclusie dat er schilderijen zijn gestolen durven de bewakers niet te trekken. Zijn ze niet gewoon even van de muur voor onderhoud? Het alarm van de deur klinkt, maar de deur zit wel gewoon in het slot. En braaksporen ontbreken.

Via de meldkamer wordt het ‘waarschuwingsadres’ gebeld om navraag te doen. Dat is beheerder Gert-Jan Knoll. Klopt het dat er schilderijen ontbreken? Knoll weet van niets en belt meteen Jan Moerer uit bed. Die haast zich naar de Westzeedijk, terwijl hij tegelijkertijd - en tevergeefs - Kunsthaldirecteur Emily Ansenk probeert te bereiken.

Lees de hele multimediale longread, verrijkt met foto's, video en audio, op de website van NRC.



Categorie:
DIGITAAL
Verschenen:
NRC.nl
Jaar:
2013
 Leestijd 3 min.

De maker licht toe

De term longread is misschien ietwat ongelukkig. Er zijn tal van eigenschappen die een goed verhaal een goed verhaal maken, maar lengte? Dat zou geen doel op zich moeten zijn.

Kort, zo luidde jarenlang het devies op internet. Maar de afgelopen jaren werd door de opkomst van tablets, retina-schermen en meer aandacht voor vormgeving het langere verhaal op internet steeds gebruikelijker. De term longread is het containerbegrip geworden voor deze digitale, journalistieke producties.


> Lees meer

Lex Boon

Lex Boon (1983) - ook wel Prins Ananas genoemd door vrienden - heeft een fascinatie voor opmerkelijke verhalen. Als hobby reist hij de wereld over voor het verhaal achter de ananas en hij schreef een longread over een bevroren lijk, dat al twintig jaar in een Amerikaans schuurtje ligt. Ook werkt hij al een aantal jaar op de webredactie het van NRC.


Stuur je verhalen in

Ook de beste verhalen van 2016 worden natuurlijk weer verzameld in Meestervertellers, de beste verhalende journalistiek. Heb je zelf een prachtig verhalend project gedaan – of ga je dat nog maken in 2016? Stuur het in voor Meestervertellers. De jaarboekredactie zoekt zelf actief naar goede verhalende projecten in Nederland en Vlaanderen en bekijkt alle inzendingen. Gezamenlijk wordt daaruit een selectie gemaakt; een bloemlezing van de meest geslaagde, meest leerzame en meest inspirerende verhalende journalistieke projecten. Inzenden voor Meestervertellers kan naar: secretariaat@verhalendejournalistiek.nl.

Zoek op categorie:
Zoek op jaar:

Webdesign by Studio Odilo Girod / Girod.nl CMS & hosting by Gerben Schmidt / Blogbird.nl